Historyczne dziennikarstwo śledcze dla tygodnika Polityka

Historyczne dziennikarstwo śledcze to ustalanie nieznanych przyczyn znanych wydarzeń i odkrywanie faktów, o których milczy tzw. oficjalna historia. Współpraca z tygodnikiem Polityka przyniosła kilkanaście nowych publikacji z tego gatunku:
  • Czechosłowacja idzie na wojnę z Hitlerem (Polityka 20/2018). Fatalny w skutkach tzw. kryzys weekendowy sprzed 80 lat do dziś pozostaje wydarzeniem pełnym zagadek.
  • Nieomal Sarajewo (Polityka 11/2018). 80 lat temu polski rząd postawił litewskiemu ultimatum z żądaniem nawiązania stosunków dyplomatycznych w ciągu 48 godzin. Jednocześnie przy granicy z Litwą w gotowości bojowej stanęły polskie i niemieckie wojska.
  • Wybrani na zamachowców (Polityka 5/2018). 40 lat temu świat obiegła wiadomość o aresztowaniu trzech Ormian oskarżonych o podłożenie w Moskwie bomb. Pośpiech, z jakim wykonano na nich wyrok śmierci, i ukrycie ich nazwisk przed opinią publiczną świadczyły o tym, że sprawa ma głębokie drugie dno.
  • Wyprawa po sławę (Polityka 51-52/2017). 140 lat temu rozpoczęła się wielka amerykańska kariera Heleny Modrzejewskiej. Jej początkiem była artystyczna komuna, założona w Kalifornii przez aktorkę, jej męża i Henryka Sienkiewicza.
  • Sąd nad sędziami (Polityka 49/2017). 70 lat temu ogłoszono w Norymberdze wyroki na 15 sędziów, prokuratorów i urzędników ministerstwa sprawiedliwości III Rzeszy. Ich proces odsłonił przestępcze skutki upolitycznienia wymiaru sprawiedliwości.
  • Radioaktywny skarb w góralskiej szopie (Polityka 29/2017). Przez kilkanaście lat w szopie naprzeciw cmentarza w Poroninie przechowywano rad, podarowany Polsce przez Marię Skłodowską-Curie. Skąd się tam wziął?
  • Niech pan pisze, panie Hoess (Polityka 15/2017). Do napisania biografii namówiły Rudolfa Hoessa, komendanta Auschwitz-Birkenau, dwie osoby – prowadzący przeciw niemu śledztwo sędzia Jan Sehn i psychiatra Stanisław Batawia. Co skłoniło zbrodniarza, by ulec ich prośbom?
  • Morscy kowboje przybywają do Gdańska (Polityka 15/2017). 70 lat temu zakończyła się niezwykła operacja pomocy dla Polski, w której ważną rolę odegrali młodzi ludzie rekrutujący się z ortodoksyjnych społeczności religijnych USA. Nazwano ich morskimi kowbojami.
  • Wejście frommsów (Polityka 1/2017). Gdy 100 lat temu urodzony w Polsce Julius Fromm wymyślił lateksowe prezerwatywy i rozpoczął ich masową produkcję, w berlińskich kabaretach śpiewano o nich piosenki. Kres kondomowemu imperium położyli naziści.
  • Niech żyje wojna! (Polityka 48/2016). Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii RP stała się trzecim – po Związku Radzieckim i Francji – dostawcą broni dla republikańskiego rządu. Armia gen. Franco otrzymała z Polski pomoc ponad 40 razy mniejszą. Decydowały nie sympatie polityczne, lecz interesy.
  • Amerykańscy niewolnicy Stalina (Polityka 36/2016). W czasie Wielkiego Kryzysu tysiące Amerykanów wyjechały szukać pracy w Związku Sowieckim. Większość przepadła bez wieści.
***
    Interesuje Cię multimedialne szkolenie z pisania, fotografii, grafiki, internetu i social mediów? Pisz na biuro@amaf.pl

    Moje teksty dla Polityki

    70. rocznica zakończenia II Wojny Światowej była okazją do wydania Pomocnika Historycznego Polityki. Znalazło się w nim osiem moich tekstów, poświęconych działaniom tajnych służb i ich wpływom na przebieg i zakończenie wojny:

    • Agenci double cross (O brytyjskim systemie podwójnych agentów i jego twórcy, Johnie Mastermanie)
    • Tajemnice utraconych archiwów (Jak archiwa polskiego wywiadu wpadły w ręce nazistowskich i sowieckich służb?)
    • Spiskując z wrogiem (O kontaktach polskiego podziemia i wywiadu ze służbami niemieckimi)
    • Dopaść Salamandra (Po co Józef Retinger, szara eminencja rządu londyńskiego, znalazł się w Warszawie tuż przed wybuchem powstania i dlaczego polskie podziemie próbowało go zabić?)
    • Szpiegowanie ponad podziałami (O wojennej współpracy wywiadowczej Polski i Japonii)
    • Czerwona Orkiestra i salonik pani Leli (Polskie siatki wywiadowcze, które pracowały dla Stalina)
    • Wiedzieliśmy wszystko, nie widzieliśmy nic (Dlaczego doszło do Pearl Harbor, skoro Amerykanie od dawna odczytywali tajne japońskie depesze?)
    • Wyścig po uran (Gdyby nie pewna kopalnia w Kongo, Ameryka nie byłaby w stanie zbudować bomby jądrowej)

    W Polityce opublikowałem też kilka innych tekstów dotyczących historii XX wieku:

    • Swing hail! (O jazzowych subkulturach III Rzeszy, które postawiły się Hitlerowi i nazistom)
    • Texel – ostatnia bitwa II wojny światowej (Przez dwa tygodnie po kapitulacji Berlina gruziński oddział walczył z Niemcami na holenderskiej wyspie)
    • Samotny wojownik Lemkin (Polak, który stworzył i wprowadził do światowego prawa pojęcie zbrodni ludobójstwa)
    • Orgazm, pianole I supertorpedy (Jak najpiękniejsza kobieta świata Hedy Lamarr i jej przyjaciel, kompozytor George Antheil opatentowali broń, która wyprzedzała swoją epokę)
    • Koniec wojny, idziemy na zakupy! (O tym, co Amerykanie kupowali w czasie wojny na kartki i jak ich zniesienie rozpoczęło wielki konsumpcyjny boom, który całkowicie przemienił Stany)
    • Lubił wiercić (Stanisław Szczepanowski; nafciarz, marzyciel, bankrut – o zapomnianym dziś przemysłowcu, których chciał przełamać wielowiekowe zacofanie Galicji, a skończył zrujnowany, chory i oskarżony o oszustwa)

    Nowe teksty dla Polityki, Focusa i Gazety Wyborczej

    Od sierpnia 2014 do marca 2015 opublikowałem w Polityce, Focusie i Gazecie Wyborczej ponad dwadzieścia tekstów o wyjątkowo różnorodnej tematyce, w tym pięć dużych rankingów dla GW:

    • Łowcy uranu. Wyścig po bombę atomową zaczął się w 1939 roku. Polityka, lipiec 2014
    • Orbitalna zimna wojna (o tym, jak wyścig zbrojeń między USA i ZSRR napędzał wyścig kosmiczny i dlaczego mimo przewagi Stanów Zjednoczonych pierwszym kosmonautą został Rosjanin). Focus, wrzesień 2014
    • Zrób sobie jesień w średniowieczu. Superranking polskich zamkowych hoteli. Gazeta Wyborcza (Magazyn Świąteczny), 27.09.2014
    • Czarne lata Interpolu (o SS-manach kierujących międzynarodową organizacją policji kryminalnych). Polityka, wrzesień 2014
    • Psychopaci w koronach (dlaczego politycy częściej niż reszta populacji cierpią na problemy psychiczne i jak wpływa to na sprawowanie przez nich urzędów). Focus, październik 2014
    • Jak pławimy się w luksusach. Ranking apartamentów. Gazeta Wyborcza (Magazyn Świąteczny), 15.11.2014
    • Grzyb na horyzoncie (o momentach w historii XX wieku, kiedy świat znalazł się na krawędzi wojny atomowej). Focus, listopad 2014
    • Narciarski luksus po polsku. Ranking ekskluzywnych hoteli górskich. Gazeta Wyborcza, listopad 2014
    • Szwedzki łącznik. Kto 30 lat temu zabił szwedzkie dziennikarki? (niewyjaśniona historia śmierci Cats Falck i Leny Gräns, które wpadły na trop handlu bronią między Szwecją a NRD). Polityka, listopad 2014
    • Wyścig po arcydzieła (o ekipie historyków sztuki, która tuż po wojnie wyruszyła na poszukiwania zrabowanych przez nazistów skarbów polskiej kultury). Focus, grudzień 2014
    • Kto rządzi światem? (Czym naprawdę jest Klub Bilderberg i Komisja Trójstronna, kto należy do tych organizacji, jaki jest ich wpływ na politykę i gospodarkę – teorie spiskowe i rzeczywistość). Sekrety Nauki, nr 1/2015
    • Pranie mózgu o amerykańsku (czego dotyczył supertajny amerykański program MK-Ultra, prowadzony w czasie „zimnej wojny”). Sekrety Nauki, nr 1/2015
    • Sekretne armie NATO (czym były tajne organizacje „stay behind” i jaki był ich związek z serią zamachów terrorystycznych w latach 70. i 80. XX wieku). Sekrety Nauki, nr 1/2015
    • 50 kobiet, które się liczą. Pierwszy ranking najbardziej wpływowych Polek, oparty na twardych danych (3 odcinki). Gazeta Wyborcza, 19-21 01.2015
    • Polskie miasto w Chinach (Jak funkcjonowała polska kolonia w Harbinie i jaki był jej udział w wyzwoleniu miasta z rąk Japończyków w sierpniu 1945 roku). Focus, styczeń 2015
    • Szał na sale. W których polskich salach koncertowych muzyka wybrzmiewa najlepiej. Gazeta Wyborcza (Magazyn Świąteczny), 31.01-1 02.2015
    • Zwycięzcy na kredyt (o tym, jak pieniądze decydowały o przegranej lub wygranej w wojnach i dlaczego niektóre kraje wciąż jeszcze spłacają długi z I wojny światowej). Focus Historia, luty 2015
    • Polskie składy atomowe (o przechowywanej w PRL broni atomowej i ludziach, którzy mieli jej użyć w czasie wojny z krajami NATO). Focus, luty 2015
    • Aktywiści i bogacze odzyskują centra miast (o trendzie powrotów do centrów miast i związanym z tym boomem na luksusowe apartamenty w kamienicach). Gazeta Wyborcza (Magazyn Świąteczny), 28.02-1 03.2015
    • Polskie pożegnanie z Afryką (o polskich planach kolonizacji Afryki w okresie międzywojennym). Focus, kwiecień 2015

    Moje teksty w Polityce i Wprost

    Przez ostatnie pół roku opublikowałem 16 tekstów w tygodnikach Polityka i Wprost, głównie o tematyce historycznej oraz związanej z wydarzeniami na Ukrainie. Poniżej lista z krótkim omówieniem i linkiem do materiału:

    • Człowiek, który odzyskał 30 tysięcy dzieci (opowieść o Romanie Hrabarze, prawniku, który tuż po wojnie wyruszył do Niemiec na czele misji PCK, by poszukiwać polskich dzieci wywiezionych do Niemiec w celu germanizacji) Polityka 31/2013
    • Andersa skok na kasę (tajemnicze okoliczności zabójstwa płk.Hańczy, który nie chciał wydać generałowi milionowych kwot z tajnego funduszu „Drawa”) Wprost 38/2013
    • Korporacja AK (co się działo z pieniędzmi przekazywanymi z Londynu na działalność Armii Krajowej i jakie kwoty pobierali z jej kasy etatowi konspiratorzy?) Wprost 41/2013
    • Uwolnić Grota (kulisy planowanej ucieczki z obozu koncentracyjnego aresztowanego przez gestapo szefa polskiego podziemia, w której pomoc zaoferowali mu banderowiec i SS-man) Wprost 43/2013
    • Kobiety w mieście umarłych (tuż po wyzwoleniu w lewobrzeżnej Warszawie było 200 tysięcy zwłok. Ich identyfikacją i pochówkiem musiały zająć się kobiety) Polityka 44/2013
    • Niepodległość na raty (W II RP dzień 11 listopada nie był przez długi czas świętem państwowym. Odzyskanie niepodległości opisywano wówczas zupełnie inaczej, niż dziś) Wprost 45/2013
    • Latający tygrys z Polski (jedynym żołnierzem, który walczył w wojnie wypowiedzianej przez Polskę cesarstwu japońskiemu, był pilot Witold Urbanowicz) Wprost 48/2013
    • Konspiracja pod czerwoną latarnią (jak Armia Krajowa wykorzystywała domy publiczne jako konspiracyjne skrzynki kontaktowe i co to oznaczało dla łączniczek) Wprost 50/2013
    • Don Kichot z Zakopanego (postać hrabiego Władysława Zamoyskiego, który kupił na licytacji Zakopane i nie zważając na przeciwności zamienił je ze zdegradowanej przemysłowej osady w słynny kurort) Wprost 1/2014
    • Wzorowy polski łagier (o największym powojennym obozie pracy przymusowej w Jaworznie i dokonywanych w nim morderstwach) Polityka 2/2014
    • Wyspa ojca Fitzgeralda (o amerykańskim zakonniku, który już w latach 50. XX w. przedstawił pomysł stworzenia miejsca odosobnienia dla księży-pedofilów na jednej z karaibskich wysp) Wprost 3/2014
    • Trzej przyjaciele z Majdanu („życiorysy równoległe” Kliczki, Jaceniuka i Tiahnyboka – co łączy, a co dzieli liderów ukraińskiej rewolucji?) Wprost 6/2014
    • Czas kobiet (historie pierwszych ośmiu kobiet, które 95 lat temu zostały posłankami do Sejmu RP i ich walki o prawa polityczne) Polityka 8/2014
    • Lenin wiecznie żywy? (Kulisy wydarzeń, które doprowadziły do stworzenia najsłynniejszej mumii świata i rosyjskiej modzie na konserwację zwłok, popularnej zwłaszcza w środowiskach przestępczych) Wprost 10/2013
    • Jak wyhodować dyktatora i na tym zarobić? (o tym, jak zrabowane przez bolszewików złoto otworzyło drogę do budowy totalitarnego mocarstwa i ludziach, którzy pomagali im omijać nałożone wówczas na Rosję sankcje) Wprost 13/2014
    • Ulubiony strateg Putina (postać Jewgienija Messnera, który stworzył koncepcję wojny-chaosu, realizowanej obecnie przez Rosję wobec Ukrainy) Wprost 15/2014